Architektura informacji w UX – jak uporządkować serwis?

Architektura informacji – będziemy używać też skrótu IA UX, od angielskiego information architecture – to sposób, w jaki uporządkowane są wszystkie treści i funkcje w produkcie cyfrowym. Właśnie od tego w dużej mierze zależy, czy użytkownik będzie wiedział, gdzie się w danym momencie znajduje oraz w jaki sposób może dotrzeć tam, dokąd chce.

Lou Rosenfeld i Peter Morville, czyli jedni z najbardziej znanych ekspertów od IA i UX, w swojej książce „Information Architecture for the World Wide Web” wskazali cztery obszary, które składają się na architekturę stron.

1. Organizacja informacji – według jakich zasad treści są pogrupowane i zhierarchizowane?
2. Nazewnictwo – jak nazywane są kategorie, podstrony i funkcje w obrębie produktu?
3. Nawigacja – w jaki sposób użytkownik może poruszać się pomiędzy treściami?
4. Wyszukiwanie – jak może odnaleźć konkretną informację bez użycia np. menu głównego?

O IA często mówi się zamiennie z menu, zestawia z mapą strony albo z user flow, ale to różne pojęcia. Są natomiast mocno powiązane – np. menu jest narzędziem budowania nawigacji, a user flow wynika wprost z tego, jak wygląda architektura informacji.

Gdy użytkownicy mają ocenić swoje doświadczenie na stronie, zazwyczaj stawiają sobie jedno pytanie – czy byli w stanie szybko i bez frustrujących przeszkód zrobić to, po co na nią weszli. Właśnie to ma ułatwić architektura informacji. Logicznie zaprojektowane IA:

• pomaga użytkownikom szybciej dotrzeć do interesujących ich informacji – najlepiej w kilku kliknięciach, bez zgadywania „co znajduje się na tej podstronie?”;
• sprawia, że cały UX staje się bardziej przewidywalny – wymaga od użytkownika mniej wysiłku, a do tego sprawia wrażenie godnego zaufania;
• pomaga skuteczniej realizować cele biznesowe – m.in. dlatego, że porządkuje to, w jaki sposób użytkownik przechodzi przez kolejne etapy lejka sprzedażowego w obrębie strony;
• ułatwia rozwój serwisu w przyszłości – jeśli struktura strony jest przemyślana, to z zasady będzie miała przestrzeń na to, aby ją rozbudowywać o nowe kategorie, sekcje contentowe itd. bez konieczności przeprojektowywania całej architektury.

Przygotowanie struktury informacji stanowi w zasadzie cały „projekt w projekcie” podczas prac nad UX.

Do oceny architektury strony internetowej wykorzystuje się najczęściej trzy metody badań: card sorting, tree testing oraz testy użyteczności. Na czym polegają?

• Card sorting – uczestnicy badania dostają zestaw kart z nazwami treści, a potem grupują je w kategorie tak, jak im się to wydaje sensowne. W wariancie otwartym sami nadają również nazwy utworzonych przez siebie grup – to może być wskazówka, jak zdefiniować kategorie na stronie; w zamkniętym korzystają z narzuconej puli kategorii.
• Tree testing – tutaj z kolei jest odwrotnie niż przy card sortingu: uczestnicy badania dostają rozpisane drzewo kategorii i tylko na jego podstawie mają określić, gdzie znajdą wybrane informacje – powiedzmy, na jakiej podstronie mogą zapoznać się z warunkami gwarancji na Twoje produkty.
• Testy użyteczności – w przeciwieństwie do poprzednich, można je przeprowadzić dopiero gdy mamy przynajmniej działający prototyp interfejsu. Podczas tych testów badani dostają po prostu do wykonania konkretne zadania na stronie; można więc na żywo obserwować, jak się po niej poruszają.

Większość problemów ze strukturą strony na szczęście można bardzo szybko wyłapać właśnie podczas testów. Trzeba uważać na:

• zbyt głęboką, nadmiernie rozbudowaną hierarchię – jeśli każda kategoria ma po kilka poziomów podkategorii, od pewnego momentu użytkownik będzie wchodził w nie „w ciemno”;
• zbyt płytką hierarchię – co widać od razu, gdy w menu głównym mamy aż za dużo kategorii. To też nie ułatwia życia użytkownikom, bo może ich przytłoczyć już na samym starcie wizyty na stronie;
• traktowanie menu jak jedynego narzędzia nawigacji – upychanie wszystkiego w menu głównym nie rozwiąże problemów z poruszaniem się po witrynie;
• projektowanie struktury i nawigacji wyłącznie pod stronę główną – pamiętaj, że nie każdy wejdzie na Twoją witrynę właśnie w ten sposób; cała struktura serwisu musi być zrozumiała też dla kogoś, kto trafi np. na tekst z bloga;
• brak planu na to, jak rozbudowywać strukturę w przyszłości – dobrze zaprojektowana architektura informacji ma to do siebie, że da się do niej dodawać kolejne kategorie treści i dalej pozostaje tak samo czytelna.