Nawigacja fasetowa – czym jest i kiedy ją wdrożyć?

Nawigacja fasetowa to system dynamicznych filtrów w katalogu sklepu, który pozwala użytkownikowi zawęzić wyniki według dowolnej liczby cech produktów jednocześnie.

Jak działa nawigacja fasetowa (fasety, atrybuty, kombinacje)?

Wszystkie produkty w katalogu sklepu mają przypisany do siebie zestaw cech, który je opisuje – może być to kolor, rozmiar, marka, ilość pamięci RAM albo materiał wykonania; nazywamy je fasetami (z angielskiego facet, co oznacza „aspekt” czegoś).

Fasety mają swoje wartości albo, inaczej, atrybuty – dla cechy kolor byłyby to czarny, czerwony, niebieski i tak dalej; każdy produkt ma przypisany jeden atrybut dla każdej fasety. Oczywiście, w wielu sklepach produkty mają kilka wariantów, ale traktujemy je tu jako osobne pozycje w katalogu.

Gdy klient wpisze w sklepowej wyszukiwarce hasło lub wejdzie w konkretną kategorię, może – z listy dostępnych faset – określić kombinację atrybutów, które muszą spełnić interesujące go produkty. Jeżeli, powiedzmy, jest akurat w sklepie z odzieżą i w zakładce „Kurtki zimowe”, to może wybrać, że interesują go tylko ubrania 1) w kolorze czarnym lub zielonym, 2) rozmiarze L i 3) w cenie do 200 zł; na liście produktów wyświetlą się wyłącznie te oferty, które mają wszystkie trzy atrybuty.

Nawigacja fasetowa a zwykłe filtry – jaka jest różnica?

Czysto technicznie nawigacja fasetowa jest po prostu kolejnym, bardziej złożonym sposobem filtrowania pozycji w bazie danych. Od innych systemów filtrów różni się głównie tym, o czym powiedzieliśmy na samym początku: że pozwala połączyć ze sobą kryteria z różnych wymiarów, zamiast traktować je niezależnie od siebie. A do tego – to też jest ważna różnica – użytkownik może wybrać kilka wartości naraz dla jednej fasety, tak jak w przykładzie z kurtką i kolorami.

Do tej pory nikt nie wynalazł lepszego sposobu na filtrowanie produktów w e-sklepach niż według fasetów… co nie znaczy, że takie rozwiązanie sprawdzi się w każdym projekcie, bo dla wielu małych sklepów będzie po prostu zbyt rozbudowane.

Nawigacja fasetowa działa dobrze wtedy, kiedy katalog produktów jest duży i zróżnicowany. Większość klientów będzie w stanie przejrzeć samodzielnie do kilkudziesięciu produktów w jednej kategorii, ale jeśli jest ich 100, 200 i więcej – wtedy radzilibyśmy, aby taki system filtrów już wdrożyć.

A żeby jeszcze ułatwić decyzję, krótka checklista. Jeśli odpowiesz „tak” na większość pytań – filtrowanie fasetowe powinno mocno ułatwić nawigację Twoim użytkownikom, jeśli „nie” – zastanów się, być może wystarczy np. przebudować nieco strukturę kategorii.

Nawigacja fasetowa zwiększa sprzedaż – i to powinien być główny argument, dla którego warto ją wdrożyć. Na przykład w jednym z badań przeprowadzonych przez ekspertów z Baymard Institute (Product Listings & Filtering Study) na 175 stronach dużych e-commerce’ów z USA i Europy wykazano, że sklepy, które mają słabo zorganizowaną listę produktów na stronach kategorii mogą „pochwalić się” współczynnikiem odrzuceń na poziomie 67-90%; przy dobrym UX spada on do 17-33%.

Najprostszym sposobem, by poprawić doświadczenie użytkownika, często okazuje się właśnie wdrożenie dynamicznych filtrów, bo taki system jednocześnie:

• skraca czas wyszukiwania produktów, a tym samym całą ścieżkę zakupową;
• ułatwia poruszanie się po katalogu;
• pozwala klientowi samemu „spersonalizować” ofertę sklepu;
• przekazuje kupującym dodatkowe informacje na temat dostępnych produktów. Pośrednio podpowiada też, jakie ich cechy są najważniejsze przy wyborze;
• pozwala sprawdzić, co oferuje sklep z pominięciem tych produktów, na które np. nie mogą sobie w danym momencie pozwolić (dzięki czemu unikają frustracji i rozczarowań).

Oczywiście nie jest tak, że nawigację fasetową można po prostu umieścić na stronie i czekać na klientów.

Fasety potrafią niestety przysporzyć sporych problemów w kontekście SEO, ponieważ każda kombinacja filtrów generuje osobny adres URL. Na przykład użytkownik, który wybierze buty w kolorze czerwonym, rozmiarze 42 i cenie do 300 zł, wyląduje na stronie z adresem ze ścieżką w stylu /buty?kolor=czerwony&rozmiar=42&cena_max=300. Przy kilkudziesięciu fasetach i przynajmniej kilku możliwych atrybutach dla każdego z nich, liczba możliwych kombinacji URL-i idzie w miliony. Dla robotów Google wszystko są to niemal identyczne strony… co może oznaczać problemy z duplikacją treści i utrudni botom indeksowanie witryny; pamiętaj, że mają one ograniczone zasoby, czyli tzw. crawl budget.

Rozwiązania są trzy:

1. Najlepiej byłoby określić dla każdego „przefiltrowanego” adresu URL link kanoniczny wskazujący na nadrzędną stronę kategorii (czyli np. /buty), bez żadnych dodatkowych parametrów w ścieżce (tak jak w /buty?kolor=czerwony&rozmiar=42&cena_max=300); wtedy boty Google będą indeksować tylko główną podstronę. W tym celu należy w kodzie HTML każdej podstrony umieścić tag rel=”canonical” z linkiem wskazującym na główną kategorię, do której ona należy. Trudno zrobić to ręcznie dla tysięcy kombinacji, dlatego wszystkie większe platformy e-commerce pozwalają w ustawieniach SEO po prostu zdefiniować regułę, na bazie której system sam będzie generował tagi dla podstron.

2. Zamiast rel=”canonical” można też umieścić na przefiltrowanych stronach regułę: 

   <meta name="robots" content="noindex, follow">

   Dyrektywa noindex mówi botom Google „nie umieszczaj tej strony w indeksie”, a follow - „ale podążaj za linkami, które się na niej znajdują”. Różnica jest więc taka, że Googlebot będzie mógł dotrzeć do produktów, które wyświetlają się na stronie z nałożonymi filtrami, ale nie zaindeksuje samych filtrów.

3. Jeśli prowadzisz duży sklep, dla którego ograniczony crawl budget może być już poważnym problemem – możesz całkowicie odciąć robotom Google dostęp do podstron z parametrami filtrów, umieszczając w pliku robots.txt reguły typu: 

   Disallow: /*?*kolor=
   Disallow: /*?*rozmiar=
   Disallow: /*?*cena=
   

   Musisz tylko mieć pewność, że wszystkie produkty w katalogu są osiągalne bezpośrednio z poziomu głównej kategorii bez użycia filtrów – inaczej nie zostaną zaindeksowane!

Pamiętaj też o tym, że… nie wszystkie kombinacje filtrów trzeba koniecznie blokować. Wręcz przeciwnie, niektóre mogą być całkiem wartościowe pod kątem SEO; jeśli na przykład fraza „czerwone buty damskie skórzane” ma spory wolumen zapytań, a Twój sklep się pod nią pozycjonuje, to podstrona z taką kombinacją filtrów wręcz powinna być widoczna w Google.

Wyszukiwanie fasetowe bardzo pomaga klientowi, jeśli prawidłowo je wdrożysz. Pamiętaj:

1. Na pierwszym miejscu postaw wygodę klienta – pomyśl o szczegółach, które wpływają na użyteczność wyszukiwarki. Zadbaj o automatyczne podpowiedzi, sprawdzanie pisowni, czy przycisk „wyczyść wszystko” ułatwiający ponowne wyszukiwanie.
2. Unikaj zbyt rozbudowanej listy cech produktu – ta lista nie może być za długa. Klientowi nie będzie chciało się jej wypełniać, poza tym zmusza go do podejmowania decyzji, czego wiele osób nie lubi robić. Zbyt długa lista może również spowodować za duże uściślenie asortymentu lub, co gorsza, nieodnalezienie propozycji, która spełnia wszystkie oczekiwania i opuszczenie sklepu przez klienta.
3. Dostosuj cechy do asortymentu – możesz wykorzystać słowa kluczowe, które najczęściej wpisują klienci lub przejrzeć filtry tematyczne konkurencji.
4. Przemyśl łączenie opcji produktu – blokuj puste strony, jeśli wybrane opcje się wykluczają. Zaproponuj klientowi inne rozwiązanie, najlepiej używaj dopasowania „lub”.
5. Bądź elastyczny – używaj różnych typów wyboru cech produktów. Suwak dobrze sprawdza się przy określaniu widełek cenowych, natomiast pola wyboru i rozwijane listy przy uszczegółowieniu cech, a linki czy wyskakujące okienka z kolei przy określaniu rozmiaru.
6. Zadbaj o szybkość działania – w idealnym scenariuszu nawigacja fasetowa powinna działać bez przeładowywania całej strony, tak aby użytkownik zobaczył odświeżoną listę produktów od razu po wybraniu filtrów.
7. Projektuj nawigację pod urządzenia mobilne – długa lista filtrów nie powinna być pierwszą rzeczą, którą klient zobaczy na ekranie wchodząc w interesującą go kategorię produktów; lepiej je ukryć jako wysuwany panel pod przyciskiem Filtry.

Kluczową rolą nawigacji fasetowej jest zwiększenie użyteczności sklepu. Dlatego nie powinna utrudniać zapoznawania się z asortymentem, a je ułatwiać – automatycznie podpowiadać opcje, o których sam klient nie pomyślał oraz odpowiadać na jego indywidualne potrzeby.

Trudno byłoby teraz znaleźć sklep, w którym nie ma nawigacji fasetowej; jest to tak intuicyjny system, że stał się po prostu standardem.

Na stronie Reserved dostajemy, na pierwszy rzut oka, bardzo „minimalistyczny” zestaw filtrów: rozmiar, kolor i cenę (czyli te trzy, z których klienci korzystają zdecydowanie najczęściej). Aby zobaczyć pozostałe, trzeba kliknąć Wszystkie filtry; z prawej strony ekranu pojawi się wtedy panel z dodatkowymi fasetami. Jest to całkiem dobre rozwiązanie, bo klient na wejściu nie jest przytłoczony liczbą opcji, a do tego taki interfejs powinien bez problemów dopasować się do mniejszego ekranu. Plusem jest też to, że filtry są „przyklejone” na górze strony, jako sticky bar, więc towarzyszą użytkownikowi cały czas przy scrollowaniu.

Bardziej klasyczny przykład znajdziemy na stronie perfumerii Notino. Widzimy tu typowy układ z filtrami po lewej stronie ekranu, widełkami cenowymi… ale też z ilustracjami różnych kolorów podkładów; świetny pomysł na to, jak pokazać różnicę między odcieniami light i light medium.

Jednak chyba najtrudniej jest zaprojektować intuicyjny system filtrów w sklepach z elektroniką, RTV i AGD, gdzie każda kategoria produktów ma kilkadziesiąt fasetów – a tym bardziej w wersji mobilnej.

Na stronie Media Expert rozwiązano to tak: cała nawigacja fasetowa jest ukryta pod buttonem Filtry, który – to ważne – jest wyróżniony tym samym kolorem, co przyciski… Dodaj do koszyka. Ma to oczywiście zachęcać klientów do skorzystania z filtrów, które same w sobie są też sposobem na promowanie atrakcyjnej cenowo oferty sklepu; oprócz typowo technicznych kryteriów mamy np. fasety z różnymi opcjami rat 0% albo odwołujące się do aktualnych promocji.